Tháp Nhạn

Tháp Nhạn - Biểu tượng ngàn đời của Tuy Hòa

Tháp Nhạn là một trong những công trình kiến trúc Chăm Pa cổ kính và giá trị nhất còn lại ở miền Trung, tọa lạc trên đỉnh núi Nhạn ngay giữa lòng thành phố Tuy Hòa. Trong tiếng Ê-đê và Jarai, tháp còn được gọi là Yang Kơ Hmeng. Đây không chỉ là một di tích lịch sử, mà là biểu tượng thiêng liêng và niềm tự hào của người dân Tuy Hòa, được ví như "hòn ngọc" và "mắt thần của vùng đất".

Giá trị lịch sử và văn hóa

Tháp Nhạn được người Chăm sinh sống ở lưu vực châu thổ sông Ba xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ 11 đến đầu thế kỷ 12, trong giai đoạn vương quốc Champa phát triển rực rỡ. Kiến trúc của tháp là sự chuyển tiếp giữa phong cách Mỹ Sơn A1 và phong cách Bình Định, thể hiện sự giao thoa của hai nền văn hóa lớn Ấn Độ và Đại Việt vào văn hóa kiến trúc Champa. Đây là nơi thờ phụng thần linh Chúa Thiên Yana theo tín ngưỡng của người Chăm xưa.

Với giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc biệt, Tháp Nhạn được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia vào ngày 16/11/1988. Đến ngày 24/12/2018, Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Tháp Nhạn là Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 1820/QĐ-TTg.

Kiến trúc độc đáo

Tháp Nhạn được xây dựng bằng gạch nung đỏ, có hình tứ giác thu nhỏ dần về đỉnh với bốn tầng, mỗi tầng càng lên càng thu nhỏ lại so với tầng dưới. Tháp cao khoảng 23,5m, mỗi cạnh chân tháp dài khoảng 10m. Nhìn bên ngoài, tháp gồm ba phần: đế tháp, thân tháp và mái tháp, tượng trưng cho Thiên - Địa - Nhân theo triết lý phương Đông.

Đế tháp lớn hơn thân, cao khoảng 3,3m, bám sâu vào lòng đất tạo nên thế vững chãi. Thân tháp hình vuông mỗi cạnh 10,5m, cao khoảng 9,3m, tường xây dày khoảng 3m. Qua bao mùa mưa gió và chiến tranh, tháp đã được tu bổ hai lần vào năm 1960 và 1994, nhưng vẫn giữ được hình khối, đường nét và màu sắc như xưa.

Vị thế "mắt thần của vùng đất"

Núi Nhạn cao khoảng 64m so với mặt nước biển, nên từ sân tháp (ở độ cao khoảng 56m) du khách có thể phóng tầm mắt bao quát cả một vùng trời đất. Mặt tháp quay về hướng Đông - hướng sinh khí; hai mặt bên và sau xây kín, tựa lưng vào sườn núi nên có thế vững chãi. Nhìn về phía Đông là cửa sông Đà Diễn và biển Đông dát bạc; phía Nam là rặng tre xanh và làng hoa Ngọc Lãng; phía Bắc là thành phố Tuy Hòa như bức tranh đa sắc, với núi Chóp Chài vững chãi nơi xa. Tháp Nhạn soi bóng trên dòng sông Đà Rằng tạo nên bức tranh sơn thủy hữu tình hiếm có.

Trải nghiệm tham quan

• Ngắm bình minh và hoàng hôn: Thời điểm đẹp nhất là sáng sớm hoặc chiều muộn, khi ánh nắng chiếu lên gạch đỏ khiến tháp rực rỡ.
• Ngắm toàn cảnh thành phố: Từ đỉnh đồi Nhạn, toàn cảnh phố biển Tuy Hòa, sông Đà Rằng và biển Đông hiện ra như một bức tranh.
• Lễ hội thơ Nguyên Tiêu: Vào Rằm tháng Giêng hàng năm, sân Tháp Nhạn rộn ràng với lễ hội thơ - một nét văn hóa đặc sắc.
• Lễ hội Vía Bà: Diễn ra từ ngày 21 đến 23 tháng 3 âm lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Lưu ý khi tham quan

• Giờ mở cửa: 6:00 - 22:00 hàng ngày, miễn phí vé vào cổng.
• Trang phục nên thoải mái, mang giày bám tốt vì phải leo đồi.
• Nên mang theo nước uống, mũ nón vì đường lên đồi khá dốc và nắng nhiều.
• Kết hợp tham quan các điểm gần trung tâm như Quảng trường 1-4, Bến tàu, hay thưởng thức đặc sản Tuy Hòa.

Tháp Nhạn không chỉ là một di tích lịch sử, mà còn là biểu tượng văn hóa, nỗi nhớ của người Tuy Hòa xa quê và là điểm đến không thể bỏ lỡ trong hành trình khám phá vùng đất Phú Yên.